Vermiform là một trong những tác nhân gây ra Bệnh phân trắng | Hội chứng phân trắng (White Feces Syndrome) trên tôm. Vậy Vermiform là gì, nguyên nhân chính, sự ảnh hưởng và cách xử lý như thế nào?
1. Vermiform là gì?
Khi đã mắc phân trắng, đường ruột tôm sẽ chứa đầy phân từ trắng đến vàng và bị phồng lên. Dưới kính hiển vi quan sát được nhiều “vật thể lạ” có hình dạng bên ngoài giống như ký sinh trùng gregarine.
Đến 96% tôm nhiễm phân trắng được phát hiện trong gan tụy chứa rất nhiều “vật thể lạ” này. Ở các ao nhiễm bệnh, tỷ lệ sống giảm 20-30% so với các ao bình thường.
Trước khi có nghiên cứu này thì “vật thể lạ” được mô tả là giống với gregarine về cấu tạo và hình dạng. Tuy nhiên, chưa có tài liệu nào kết luận gregarine giống với kết quả mô tả của “vật thể lạ” này ở hiện tại.
Vermiform có hình giống nang bào tử hay hình giống ký sinh trùng Gregarine được tìm thấy trong gan tụy và dày đặc trong chất chứa đường ruột, đồng thời giọt dầu ít từ các mẫu gan tụy này, được quan sát qua kính hiển vi chụp bởi Lab Vinhthinh Biostadt.
(Nguồn: Vinhthinh Biostadt)
Sau nhiều nghiên cứu và kiểm tra, các nhà khoa học đã đặt tên cho “vật thể lạ” này là Vermiform. Đây là thuật ngữ khoa học tiếng Anh được cấu thành từ từ gốc tiếng Latin gồm vermes có nghĩa là giun và formes là được tạo thành dạng.
Như vậy, Vermiform là “vật thể” chứ không phải là một sinh vật sống. Mặc dù có hình dạng giống như giun nhưng nó không phải là sinh vật, cũng không phải là ký sinh trùng, Vermiform đơn thuần là một vật thể.
Cụ thể Vermiform không thể vận động và thiếu các bào quan để cấu thành cơ thể. Chúng chứa nhiều lớp mỏng bong tróc từ gan tụy, giống các lớp giấy bóng kính, xuất phát từ vi nhung mao của tế bào biểu mô ống. Chứ không hề giống với với cấu tạo của một ký sinh trùng.
Bên cạnh những nguyên nhân gây hội chứng phân trắng cho tôm thẻ chân trắng hiện nay như vi khuẩn, ký sinh trùng, môi trường ao nuôi ô nhiễm… Vermiform là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất hiện nay. Vermiform có hình dạng tương tự như ký sinh trùng Gregarine, nên thường được chẩn đoán nhầm.
Vermiform có kích thước hiển vi, không vận động, không có cấu trúc của một cơ thể sống (không có các bào quan dưới tế bào như ti thể, nhân, lưới nội chất và ribosome).
Vermiform được xác định là kết quả của sự biến đổi, bong tróc và tập hợp các vi nhung mao từ các tế bào biểu mô của ống gan tụy. Xuất hiện ở gan tụy tôm, sau đó được đẩy xuống ruột và có thể tích tụ ở ruột (Sriurairatana & cs., 2014).
2. Nguyên nhân xuất hiện vermiform
Nguyên nhân dẫn đến hình thành Vermiform hiện chưa rõ, nhưng sự hình thành Vermiform do mất vi nhung mao và sự ly giải tế bào sau đó, cho thấy đây là một quá trình bệnh lý (Sriurairatana & cs., 2014).
Quá trình bong tróc, chuyển dạng và cuộn lại của các vi nhung mao (microvilli) của tế bào mô ống gan tụy (Aggregated Transformed Microvilli – ATM) sẽ tạo thành Vermiform. Quá trình ATM này có tác động xấu đến sức tăng trưởng và tỉ lệ sống của tôm.
Các bước tổng hợp ATM trong mô gan tụy (HP) nhuộm màu H & E các phần so với ký sinh trùng Gregarine thực sự.
(a) Nhỏ, rải rác cấu trúc màng trong lòng ống HP; (b) Màng bắt đầu mở rộng hơn tập hợp trong lòng ống; (c) Tập hợp chặt chẽ hơn các màng liên kết bởi một màng ngoài liên tục và lấy hình dạng của ATM; (d) ATM cô đặc cao trong ống lòng; (e) Tích lũy nhiều ATM tại ngã ba của HP (gan tụy) và ruột trước; (f) Các Gregarines thực sự tụ lại gần ruột giữa, có nhân nổi bật
(Nguồn: Vinhthinh Biostadt)
3. Ảnh hưởng của vermiform lên tôm
Sự xuất hiện Vermiform ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa, hấp thu chất dinh dưỡng của tôm nuôi. Đồng thời, làm giảm tỷ lệ sống, tôm phát triển chậm, dễ nhiễm các mầm bệnh cơ hội như vi khuẩn, virus…
Trường hợp nghiêm trọng, Vermiform với số lượng nhiều có thể dẫn đến hình thành các chuỗi phân trắng, kết hợp với các tác nhân cơ hội gây ra bệnh phân trắng trên tôm (Hội chứng phân trắng – White Feces Syndrome – WFS).
Hình 4 (a) Chuỗi phân trắng nổi trên mặt nước; (b) Chuỗi phân trắng trên sàn ăn; (c) Ruột tôm bệnh có màu trắng; (d) Ruột tôm bệnh có màu vàng nâu; (e) Soi tươi ruột tôm chứa nhiều Verniform.
4. Cách phòng ngừa vermiform
Hiện nay, Vermiform có thể được phát hiện bằng cách soi tươi mẫu gan tụy và ruột tôm dưới kình hiển vi. Vì thế, để sớm phát hiện và có biện pháp khắc phục kịp thời, bà con nên kiểm tra mẫu tôm định kỳ.
Vì Vermiform không phải là ký sinh trùng nên hạn chế xổ bằng các hóa chất chuyên trị ký sinh trùng. Nên lựa chọn các sản phẩm có chiết xuất thảo dược để giảm tổn thương gan, ruột.
Cần kết hợp đánh giá tình trạng gan, ruột, mật độ, hình dạng vermiform để đưa ra biện pháp xử lý phù hợp nhất.
Thông tin chi tiết vui lòng liên hệ:
Hotline/Zalo: 08888 3 15 17 | Email: labvn.net@gmail.com
LabVN - Chuyên vật tư, dịch vụ và vi sinh thủy sản
